Gostynia, Mleczna i Jezioro Paprocańskie
Całe Tychy leżą w zlewni Gostyni, nazywanej też Gostynką, lewego dopływu Wisły. W granicach miasta Gostynia ma 9,5 km, Mleczna 7 km, a Potok Tyski, który odwadnia centrum, 12,5 km. Wisła nie dochodzi do Tychów: Gostynia wpada do niej dopiero w Bieruniu.
Jezioro Paprocańskie ma 106 ha i średnio 1,5–1,9 m głębokości. Poza rekreacją pełni funkcję przeciwpowodziową. Koryto Gostyni przełożono tak, żeby omijało jezioro, a poniżej jeziora rzeka jest obwałowana.
Według danych ISOK z końca 2022 r., które przytacza prognoza do planu ogólnego, strefy zalewu wodą stuletnią i dziesięcioletnią obejmują całą długość koryta Mlecznej w granicach Tychów i większą część koryta Gostyni. Strefa wody stuletniej obejmuje też Paprocany i teren między jeziorem a Gostynią. Przy zniszczeniu wałów zagrożona byłaby szeroka dolina Mlecznej, w tym znaczna część Wygorzeli i Jaroszowic, oraz dolina Gostyni. Strefy dochodzą do zabudowy przy ulicach Mysłowickiej, Jurajskiej i Targiela. Fala na Gostyni grozi podtopieniem pól w Cielmicach i domów w Paprocanach.
Czy Twoja działka leży w którejś ze stref, pokaże mapa zagrożenia powodziowego w Hydroportalu ISOK.
Podtopienia z ostatnich lat
Plan adaptacji do zmian klimatu odnotowuje coraz więcej podtopień i zalań od potoków. Wymienia rejon ulic Hlonda, Damrota i Targiela od strony Gostyni, okolice Jeziora Paprocańskiego, skrzyżowanie Piłsudskiego z Towarową, rejon Beskidzkiej w Wartogłowcu i ul. Dworcową. Rośnie też zagrożenie w dolinie Potoku Wilkowyjskiego.
Prognoza do planu ogólnego opisuje też mechanizm podtopień przy wałach. Gdy w rzece jest wysoka woda, klapy zwrotne na przepustach w wałach się zamykają i deszczówka z osiedla nie ma którędy odpłynąć. Przy Mlecznej problem może narastać, bo przybywa zabudowy w Mąkołowcu, Czułowie, Wartogłowcu i Wygorzelach.
Kilka zdarzeń z ostatnich lat:
- 16 lipca 2021 r. Potok Tyski wystąpił z brzegów. Zalało piwnice w domach jednorodzinnych przy ul. Owczarskiej i wiele ulic.
- We wrześniu 2021 r. mieszkańcy ulic Jaroszowickiej i Długiej skarżyli się na podtapianie posesji po ulewach.
- 14–15 września 2024 r. Gostynia osiągnęła 304 cm przy stanie alarmowym 230 cm. Straż w Tychach miała 71 interwencji, m.in. przy zalanych piwnicach, posesjach i parkingach.
Na Gostynce zdarzały się też przerwania wałów. W maju 2010 r. rzeka przerwała je w sąsiednim Bieruniu. Wody Polskie planują modernizację ok. 23 km wałów Wisły, Gostynki i Mlecznej, ale według komunikatu z maja 2025 r. inwestycja czeka na finansowanie.
Woda gruntowa i grunty
To najważniejsza sprawa przy fundamentach w Tychach. W dolinach rzek zwierciadło wód gruntowych leży najczęściej 0,5–2,5 m pod terenem, a miejscami albo okresowo jeszcze płycej, na przykład przy dawnym stawie Jaroszowickim w dolinie Mlecznej. Według tej samej prognozy pierwszy poziom wodonośny leży:
- płycej niż 1 m w dolinach;
- 2–5 m pod terenem w Śródmieściu, Wartogłowcu i Zwierzyńcu;
- 5–10 m pod terenem w Cielmicach i Wilkowyjach.
Grunty też są różne. Na znacznej części miasta, głównie na południu, leżą gliny zwałowe, które po zawodnieniu tracą nośność. Na północnym zachodzie występują plastyczne osady zastoiskowe na iłach. W dolinach leżą grunty piaszczysto-madowe, a prognoza wprost wskazuje tam ryzyko zalania przez wody gruntowe i obfite deszcze. Kopalnie wytworzyły głęboko lej depresji w skałach karbonu, ale głównego zbiornika wód podziemnych w granicach miasta nie ma.
Wniosek dla fundamentu jest prosty. Ten sam projekt domu w Jaroszowicach i w Wilkowyjach może wymagać innej izolacji. W dolinie, przy wodzie 0,5–2,5 m, ściana piwnicy może stać w wodzie przez część roku, więc potrzebna jest izolacja na wodę napierającą, a czasem rozsądniej zrezygnować z piwnicy. Na wyższej glinie często wystarcza izolacja przeciwwilgociowa, pod warunkiem że woda z dachu i podjazdu nie trafia do zasypki. Opisuje to artykuł o uszczelnianiu piwnicy przed wodą gruntową.
Tereny górnicze w Tychach
Według bazy MIDAS, stan na 10 listopada 2024 r., w Tychach są trzy tereny górnicze: Wesoła II na północnym wschodzie w Lesie Murckowskim, Lędziny I na wschodnim krańcu przy Lędzinach i Murcki I na północy w rejonie Czułowa. Prognoza do planu ogólnego ocenia, że wpływy wydobycia węgla w mieście w zasadzie wygasły, a teren uznaje się za uspokojony. Wyjątkiem jest północno-wschodni kraniec, objęty planowaną eksploatacją kopalni Mysłowice-Wesoła do 2043 r., głównie w zasięgu wpływów I kategorii.
Ślady dawnej eksploatacji zostały. Eksploatacja złoża Murcki dała trzy niecki obniżeniowe o głębokości ponad 3 m, także w północnym Czułowie, i zalewisko Błotne o powierzchni 19 ha w dolinie Mlecznej. Po eksploatacji kopalni Mysłowice-Wesoła koryto Mlecznej obniżyło się o ok. 1,7 m. W zasięgu deformacji znalazła się zabudowa przy ulicach Modrzewiowej, Świerkowej, Śląskiej i Piaskowej w Czułowie, a szkody stwierdzono też w północnym odcinku ul. Ziębiej w Mąkołowcu. Przy takich domach przed izolacją ogląda się rysy i dobiera elastyczną hydroizolację.
Domy w Tychach
Tereny zabudowy jednorodzinnej zajmują ponad dwie trzecie terenów mieszkaniowych miasta, głównie na północy i wschodzie. Przeważają w Czułowie, Mąkołowcu, Zwierzyńcu i Wilkowyjach, a zabudowę ulicową mają Wygorzele i Jaroszowice. Plany miejscowe dla osiedli domów obejmują też fragmenty Cielmic, Jaroszowic, Urbanowic i Wygorzeli. Część z tych dzielnic leży w dolinach Mlecznej i Gostyni, część na wyższych glinach, dlatego wykonawca zaczyna od ustalenia, gdzie dokładnie stoi dom.
Co wykonawca robi w Tychach
- Nowe domy: hydroizolacja dobrana do wody w gruncie, natrysk piany zamkniętokomórkowej, folia kubełkowa, zasypanie. Przy domach bez piwnicy izolacja płyty. Szczegóły: izolacja fundamentów pianką PUR, izolacja płyty fundamentowej. Porównanie piany z płytami XPS i EPS jest w artykule ocieplenie fundamentów: pianka czy styropian.
- Piwnice podtapiane: odkopanie, naprawa muru, masa KMB albo polimocznik, piana, folia, drenaż, iniekcje tam, gdzie nie da się kopać (izolacja piwnicy, hydroizolacja fundamentów).
- Poddasza: w nowych domach natrysk piany otwartokomórkowej przed zabudową z płyt g-k, w starszych po sprawdzeniu więźby (ocieplenie poddasza pianką PUR).
- Dachy płaskie i garaże: natrysk piany zamkniętokomórkowej z powłoką UV albo polimocznik (ocieplenie dachu płaskiego).
Ceny i termin
Ceny rynkowe są w cenniku, a orientacyjny koszt izolacji fundamentu policzysz w kalkulatorze. Dokładną kwotę i termin wykonawca ustala po obejrzeniu domu. W dolinie rzeki termin prac przy otwartym wykopie dobrze zaplanować na okres niższej wody, poza roztopami i porą ulew.
Okolice Tychów
Wykonawca przyjmuje też zlecenia w gminach sąsiadujących z Tychami: w Katowicach, Mikołowie, Wyrach, Kobiórze, Lędzinach, Bieruniu i Bojszowach. Oględziny umówisz pod numerem 537 785 026 albo przez formularz kontaktowy.