Grunt na stoku: glina na fliszu
Bielsko-Biała leży u podnóża Beskidów i to podłoże decyduje o tym, jak zachowuje się woda przy fundamentach. Pod miastem leży flisz karpacki, czyli warstwy piaskowców i łupków. Na nim zalega zwykle 1–3 m czwartorzędowych glin zwietrzelinowych z okruchami piaskowca. W dolinach rzek pod gliną są żwiry o grubości do 10 m, w górnej części zaglinione.
Taki układ ma prosty skutek. Woda z deszczu i roztopów wsiąka w glinę, a w głąb, do fliszu, przenika słabiej, więc na stoku spływa w tej warstwie w dół zbocza. Dom wkopany w stok przecina ten spływ. Ściana piwnicy od strony góry dostaje wtedy zwykle więcej wody niż od strony doliny, a w zasypce wykopu woda może zbierać się po każdej większej ulewie.
W dolinie Białej działa inny mechanizm. Rzeka przy niskich i średnich stanach drenuje wody gruntowe, a w czasie wezbrań je podpiętrza. Gdy w Białej płynie dużo wody, poziom wody w gruncie w pobliżu koryta też rośnie. Według map Państwowego Instytutu Geologicznego, na które powołuje się dokument miasta, obszar zagrożony podtopieniami leży w północnym odcinku doliny Białej.
Potoki, ulewy i zagrożenie powodziowe
Przez miasto płynie Biała z wieloma dopływami. Prawobrzeżne to potoki Kromparek, Krzywa, Niwka (Lipnicki), Straconka i Szkleniec, a lewobrzeżne to Starobielski, Kamienicki, Kamieniczanka i Olszówka. W Wapienicy leży zbiornik Wielka Łąka, zbudowany w 1932 r. Ma 17,5 ha i mieści 1,1 mln m³ wody. Mapy zagrożenia i ryzyka powodziowego obejmują w mieście Białą oraz potoki Słonica i Pisarzówka.
Według pracy z 2015 r. na ryzyko powodzi najbardziej narażone są północne części miasta, przemysłowe i mieszkalne. Plan miejscowy dla Komorowic Krakowskich, między ul. Bestwińską a Białą, wyznaczył tam tereny zagrożone powodzią.
Ostatnie lata pokazały, że groźne są też krótkie, bardzo intensywne ulewy. 4 czerwca 2024 r. w mieście ogłoszono alarm powodziowy. Na stacji Wapienica spadło 148,44 mm deszczu i zalało piwnice. Takich opadów w tej części Śląska nie notowano od 1972 r. 15 września 2024 r. w Starym Bielsku wylał potok i zalewał posesje. Wody Polskie przygotowują program redukcji ryzyka powodziowego w zlewni Białej i Iłownicy, który w 2025 r. był na etapie konsultacji społecznych.
Zasięg wody z rzek sprawdzisz na mapie zagrożenia powodziowego w Hydroportalu ISOK. Przy domach nad małymi potokami ważne jest też to, którędy spływa woda po terenie w czasie ulewy.
Osuwiska zamiast szkód górniczych
W granicach Bielska-Białej nie prowadzi się eksploatacji złóż kopalin, więc szkody górnicze nie są tu tematem. Tematem są ruchy ziemi na stokach. Dokument miasta wskazuje skupiska osuwisk na stokach Cybernioka, w leju źródłowym potoku Barbara oraz w dolinach Wapienicy i Straconki. W rejonie śródmieścia jest 8 mniejszych osuwisk. Sześć z nich uznano za okresowo aktywne, a jedno, między ul. Wzgórze a Zamkową, za aktywne. W czerwcu 2010 r., po długich opadach, ziemia osunęła się w mieście w czterech miejscach i zagrażała 11 domom.
Dla izolacji fundamentu ma to praktyczne znaczenie. Odkopanie ściany u podnóża stoku zmienia jego podparcie, a woda zebrana w wykopie może go osłabić. Na terenie osuwiskowym albo tuż przy nim wykop prowadzi się krótkimi odcinkami, szybko zasypuje, a wodę z drenażu odprowadza poza zbocze. Przed taką pracą potrzebna jest opinia geologa.
Domy w Bielsku-Białej
Część dzielnic z domami jednorodzinnymi to dawne wsie przyłączone do miasta w latach 70. Straconka jest w granicach miasta od 1973 r. i dominuje w niej zabudowa jednorodzinna. Hałcnów i Wapienica są w mieście od 1977 r. W Hałcnowie przeważa rozproszona zabudowa jednorodzinna, a w Górnej Wapienicy jest rozległe osiedle domów.
Przy domu na stoku wykonawca na oględzinach patrzy przede wszystkim na wodę, a dopiero potem na ścianę:
- w którą stronę opada teren i gdzie po ulewie stoi albo płynie woda;
- czy w ogrodzie albo przy ścianie są wysięki, czyli miejsca, gdzie woda wypływa ze stoku;
- dokąd można odprowadzić wodę z drenażu: do rowu, potoku, kanalizacji deszczowej albo studni chłonnej, i czy ta ostatnia ma sens na glinie;
- czy w pobliżu nie ma osuwiska albo świeżych spękań gruntu;
- jak wyglądają ściana od strony góry i cokół od strony doliny.
Pod względem izolacji w mieście są dwie grupy domów. Na stokach, jak w Straconce czy Wapienicy, piwnice bywają wkopane w zbocze tylko z jednej strony, a od strony doliny wychodzą nad teren. Taka ściana wymaga innej ochrony z każdej strony domu. W płaskiej, północnej części miasta, w dolinie Białej, problemem bywa woda gruntowa podnosząca się przy wezbraniach rzeki.
Co wykonawca robi w Bielsku-Białej
- Fundamenty nowych domów: hydroizolacja, natrysk piany zamkniętokomórkowej, folia kubełkowa i drenaż od strony stoku, potem zasypanie. Szczegóły: izolacja fundamentów pianką PUR, ocieplenie fundamentów.
- Piwnice w domach na stokach: odkopanie ściany od strony góry, naprawa muru, masa KMB albo polimocznik, piana, folia kubełkowa i drenaż opaskowy z odprowadzeniem wody poniżej domu. Tam, gdzie kopać nie można, iniekcje i osuszanie (izolacja piwnicy). Jak dobrać metodę do ilości wody, opisuje strona hydroizolacja fundamentów.
- Poddasza: natrysk piany otwartokomórkowej między krokwiami, od strony wnętrza (ocieplenie poddasza pianką PUR).
- Dachy płaskie: piana zamkniętokomórkowa z powłoką UV albo polimocznik na stropodachach i garażach (ocieplenie dachu płaskiego).
Jak ułożyć folię kubełkową i poprowadzić drenaż, żeby woda ze stoku nie wracała do ściany, opisuje artykuł o folii kubełkowej i drenażu. Czy sama piana wystarczy na ścianę, w którą napiera woda ze zbocza, wyjaśnia tekst czy piana PUR wystarczy jako hydroizolacja.
Ceny i termin
Orientacyjne ceny rynkowe są w cenniku, a koszt izolacji fundamentu wstępnie policzysz w kalkulatorze. Na stoku wycenę zmienia głównie drenaż i odprowadzenie wody, dlatego cenę i termin wykonawca podaje po oględzinach.
Okolice Bielska-Białej
Wykonawca przyjmuje też zlecenia w gminach sąsiadujących z Bielskiem-Białą w województwie śląskim: w Bestwinie, Czechowicach-Dziedzicach, Jasienicy, Jaworzu, Brennej, Szczyrku, Wilkowicach i Kozach. Oględziny umówisz pod numerem 537 785 026 albo przez formularz kontaktowy.