Kłodnica, Ostropka i cofka w centrum
Całe Gliwice odwadnia Kłodnica z dopływami: Bytomką, Ostropką, Czerniawką, Potokiem Guido (Sośnickim), Potokiem Cienka i Kozłówką. Przez miasto biegnie też Kanał Gliwicki. Miejski plan adaptacji do zmian klimatu z 2019 r. zalicza Gliwice do miast z wysokim ryzykiem powodziowym od Kłodnicy. Przed wezbraniem chronią wały o długości ok. 10,3 km.
Plan zarządzania kryzysowego wskazuje kilka rejonów zagrożonych powodzią i podtopieniami:
- kwartał wokół Politechniki, m.in. ulice Kujawska, Skłodowskiej-Curie, Kaszubska, Zimnej Wody, Konarskiego, Banacha i Akademicka;
- teren przy Kłodnicy między ulicami Królewskiej Tamy, Panewnicką i Kujawską;
- ul. Słowackiego w dolinie Ostropki;
- pas wzdłuż Bytomki po obu stronach ul. Chorzowskiej oraz przy ul. Królewskiej Tamy.
Centrum ma swój szczególny problem. Ostropka i Wójtowianka płyną do Kłodnicy przedwojennym kolektorem. Gdy w Kłodnicy jest wysoka woda, powstaje cofka i zalewa okolice Teatru Miejskiego oraz Szpitala Wielospecjalistycznego. Miasto przeszło powódź w 1997 r., a potem kolejne, m.in. w 2010 i 2016 r. Ostatnia z nich przyszła 31 lipca 2016 r.: wylała Ostropka, a Kłodnica podniosła się o 183 cm w cztery godziny. Woda zalała ul. Słowackiego, ul. Zygmunta Starego i szpital przy ul. Kościuszki. Od tego czasu miasto buduje zbiorniki retencyjne. Według urzędu podczas ulew z 12–16 września 2024 r. zatrzymały one wodę, która inaczej spłynęłaby nagle do Kłodnicy i Ostropki. W planach jest też odwodnienie Bojkowa.
Do podtopień przyczynia się uszczelnienie terenu. Najbardziej uszczelnione, czyli pokryte asfaltem, betonem i dachami, są Śródmieście, Politechnika, Sikornik, Sośnica i Brzezinka. Woda z takich powierzchni szybko trafia do kanalizacji i potoków.
Granice zalewu przy Kłodnicy i jej dopływach sprawdzisz na mapie zagrożenia powodziowego w Hydroportalu ISOK.
Grunt i woda gruntowa
Na powierzchni w Gliwicach przeważają gliny morenowe oraz piaski ze żwirami. W dolinach rzek leżą mułki i torfy, a dolinę Kłodnicy wypełniają silnie podmokłe gleby bagienne. W studniach kopanych woda stoi od 1 do 10 m pod powierzchnią, najpłycej w północno-wschodniej części miasta. Odwadnianie kopalń zaburza układ wód podziemnych. Pod miastem leżą fragmenty trzech głównych zbiorników wód podziemnych: GZWP nr 330 na północnym wschodzie, nr 331 w Dolinie Kopalnej Kłodnicy na południowym wschodzie i nr 332 przy Wilczym Gardle.
Rolnicza część miasta, czyli Ostropa, Wilcze Gardło, Wójtowa Wieś, Bojków, Stare Gliwice, Brzezinka, Niepaszyce, Czechowice i Żerniki, odwadniana jest siecią rowów i urządzeń melioracyjnych. W tych samych dzielnicach są dziś największe skupiska domów jednorodzinnych. Jeśli Twoja działka leży wśród dawnych pól, przed wykopem dowiedz się, gdzie biegną rowy i dreny. Przerwany dren potrafi skierować wodę prosto do wykopu pod fundament.
Tereny górnicze: Bojków i południowy wschód
W granicach Gliwic eksploatowane są dwa złoża węgla: Sośnica (obszar górniczy 19,7 km² w granicach miasta) i Knurów (6,4 km²). Według koncesji wydobycie potrwa do 2044 r. Obszar górniczy kopalni Sośnica sięga też Zabrza i gminy Gierałtowice. Wpływy obecnej i planowanej eksploatacji obu złóż obejmują Bojków. Prognoza do strategii miasta wymienia tam szkody górnicze w infrastrukturze i budynkach oraz zagrożenie dalszymi osiadaniami II–III kategorii.
W południowo-wschodniej części miasta rzeźbę terenu tworzą głównie formy po działalności człowieka: niecki osiadań, zapadliska, przekopy i hałdy. Dawna kopalnia Gliwice miała koncesję wygaszoną dopiero w 2004 r.
Dla fundamentu na terenie górniczym liczy się ciągłość i elastyczność izolacji. Mur może pracować, więc sztywna powłoka łatwo pęka na rysie. Piana zamkniętokomórkowa natryskiwana na ścianę tworzy jedną warstwę bez styków, a pod nią potrzebna jest hydroizolacja, która znosi drobne ruchy podłoża. Kategorię terenu i zabezpieczenia budynku podaje projekt, a przy domu już stojącym rysy ocenia się przed izolacją. Więcej o tym w artykule o szkodach górniczych i izolacji fundamentów.
Domy w Gliwicach i co z nich wynika
Największe zespoły domów jednorodzinnych, zwykle na działkach powyżej 500 m², są w Bojkowie, Wójtowej Wsi, Ostropie, Wilczym Gardle, Brzezince, Czechowicach i Żernikach. Na Zatorzu powstają nowe domy jednorodzinne i bliźniacze, a w Starych Gliwicach zespół domów w zabudowie szeregowej.
Domy w tych dzielnicach stoją na glinach morenowych albo piaskach, a część na dawnych polach z melioracją. W nowym domu fundament izoluje się raz, przed zasypaniem, i później trudno to poprawić. Dlatego warto, żeby izolację przeciwwodną i ocieplenie ścian fundamentowych dobrać od razu do wody w gruncie, a nie do tego, co akurat jest na budowie.
Inaczej jest w starszych budynkach bliżej centrum, w dolinach Kłodnicy, Ostropki i Bytomki. Tam piwnice mają często kilkadziesiąt lat, a woda przychodzi z dwóch stron: z gruntu i z kanalizacji przy cofce. Izolacja ścian rozwiązuje tylko pierwszą część problemu.
W takiej piwnicy kolejność prac jest zwykle taka: najpierw zabezpieczenie przyłącza kanalizacji zaworem przeciwzalewowym, potem ocena ścian. Jeśli woda wchodziła także przez mur, potrzebna jest izolacja na wodę napierającą od zewnątrz. Gdy budynek stoi przy samym chodniku i nie da się go odkopać, zostają uszczelnienie od środka, iniekcje i osuszanie. Piana PUR ma sens tam, gdzie ściana zostanie odkopana i trzeba ją przy okazji ocieplić.
Co wykonawca robi w Gliwicach
- Nowe domy: natrysk piany zamkniętokomórkowej na ściany fundamentowe po hydroizolacji, folia kubełkowa i zasypanie. Na terenie górniczym hydroizolacja elastyczna. Opis: izolacja fundamentów pianką PUR, a przy domach bez piwnicy izolacja płyty fundamentowej.
- Piwnice starszych budynków: odkopanie, naprawa muru, hydroizolacja dobrana do wody napierającej, piana, folia, drenaż albo iniekcje tam, gdzie nie da się kopać (izolacja piwnicy). Metody i ich dobór opisuje strona hydroizolacja fundamentów.
- Poddasza: piana otwartokomórkowa od środka (ocieplenie poddasza pianką PUR).
- Dachy płaskie i hale: piana z powłoką UV albo polimocznik (ocieplenie dachu płaskiego, hale i budynki gospodarcze).
Czy sama piana może zastąpić hydroizolację? Odpowiedź jest w artykule czy piana PUR wystarczy jako hydroizolacja.
Ceny i termin
Widełki cen rynkowych dla izolacji fundamentów, piwnic i poddaszy są w cenniku. Orientacyjny koszt dla swojego domu wyliczysz w kalkulatorze. Cenę i termin wykonawca podaje po oględzinach. Na budowie nowego domu termin natrysku ustala się pod harmonogram: po hydroizolacji, przed zasypaniem wykopu.
Okolice Gliwic
Wykonawca przyjmuje też zlecenia w gminach sąsiadujących z Gliwicami: w Pyskowicach, Zbrosławicach, Zabrzu, Gierałtowicach, Knurowie, Pilchowicach, Sośnicowicach i Rudzińcu. Oględziny umówisz pod numerem 537 785 026 albo przez formularz kontaktowy.