Co leży pod płytą, a co na jej krawędzi
Płyta fundamentowa to żelbetowa płyta pod całym domem, która zastępuje ławy i ściany fundamentowe. Ociepla się ją od spodu i na krawędziach. Murator (2015) wymienia pod płytą styropian EPS 200 o λ 0,033–0,036 W/(m·K) albo XPS o λ 0,032, w warstwie 10–15 cm, a jako zamiennik kruszywo ze szkła piankowego. Nowszy materiał sponsorowany w Muratorze (2020) podaje typowo 20 cm XPS 300, układane w dwóch albo trzech warstwach.
Na krawędzi stawia się zwykle pionową opaskę z płyt XPS albo styropianu, szeroką ok. 0,6–1 m. Pełni ona rolę szalunku traconego: beton wlewa się do formy z izolacji, która potem zostaje na miejscu i ociepla bok płyty (Murator, 2020).
Izolacja pod płytą nie jest tylko ociepleniem. Konstruktor liczy ją jako sprężyste podłoże, na którym płyta leży, i dobiera do tego zbrojenie. Każda zmiana rodzaju płyt wymaga jego obliczeń (Murator, 2020).
Natrysk pod płytą: co wiadomo, a czego nie
Inżynier Budownictwa (2018) wymienia płyty fundamentowe wśród zastosowań piany PUR, ale nie opisuje, czy chodzi o spód płyty, krawędź, czy warstwę na płycie. W artykułach Muratora o izolacji płyt natrysku pod płytą nie ma. Nie znaleźliśmy źródła, które pokazuje natrysk pod płytą jako typowe rozwiązanie, więc go nie obiecujemy.
Dla porównania: przykładowa piana zamkniętokomórkowa (PCC Crossin Hard 40) ma deklarowaną wytrzymałość na ściskanie 200 kPa przy 10% odkształcenia, a XPS 300 według Muratora 155–195 kN/m² przy 2%. Tych liczb nie da się porównać wprost, bo dotyczą innego odkształcenia. Deklaracja tej piany wymienia też ściany, sufity, dachy i podłogi, a fundamentów nie. Jeśli ktoś proponuje natrysk pod płytą, potrzebna jest karta z takim zastosowaniem i zgoda konstruktora.
Wykonawca natryskuje więc pianę tam, gdzie jej zalety są pewne: na krawędziach płyty i na cokole.
Krawędź płyty: gdzie ucieka ciepło
Murator (2020) zaleca izolację pod płytą i wokół jej krawędzi. Ocieplenie położone tylko na płycie zostawia mostki termiczne pod ścianami nośnymi i grozi skraplaniem pary w dolnej części ścian.
Natrysk na krawędź ma sens w trzech sytuacjach:
- płyta była wylana w zwykłym, zdejmowanym szalunku i jej bok jest gołym betonem;
- opaska z płyt jest uszkodzona, ma szczeliny albo nie sięga do spodu izolacji pod płytą;
- trzeba szczelnie obudować przejścia rur i kabli przez krawędź płyty.
Piana przykleja się do betonu i do opaski bez spoin. Ważne, żeby ocieplenie boczne zachodziło na izolację pod płytą, a u góry łączyło się z ociepleniem ściany. Grubość i ciągłość tego połączenia omawiamy na stronie ocieplenie fundamentów.
Połączenie z hydroizolacją
Pod płytą układa się najczęściej grubą folię polietylenową albo membranę EPDM, na ociepleniu albo pod nim, możliwie w jednym kawałku (Murator, 2015). Przy płycie z betonu wodoszczelnego W4, W6 albo W8 folię można pominąć. Na krawędzi trzeba zdecydować, jak spotkają się warstwy: folia spod płyty, beton i piana na boku.
Piana zamkniętokomórkowa prawie nie nasiąka, ale przy wodzie napierającej nie jest samodzielną hydroizolacją (Huntsman). Przy wysokiej wodzie gruntowej układ warstw na krawędzi ustala projektant, a wykonawca dobiera do niego masę albo powłokę. Sam natrysk i jego warunki opisujemy na stronie izolacja fundamentów pianką PUR.
Cokół i elewacja
Płyta leży płytko, więc jej krawędź często wystaje nad teren i staje się cokołem. Ta część potrzebuje osłony przed słońcem, bo piana bez niej żółknie i się kruszy w ciągu kilku tygodni (cenauslug.pl). Warunki techniczne wymagają też ochrony strefy ściany tuż nad terenem przed wodą opadową i z topniejącego śniegu (§ 317 ust. 2). Wykończenie cokołu robi się razem z elewacją. Jeśli ściany ociepla partner od elewacji, zobacz stronę ocieplenie ścian styropianem.
Jak policzyć powierzchnię i koszt
W źródłach, które sprawdziliśmy, nie ma osobnej ceny rynkowej za natrysk na krawędź płyty. Najbliższe są stawki za natrysk na ściany fundamentowe pokazane w tabeli. Powierzchnię liczy się jak przy fundamencie: obwód domu razy wysokość ocieplanej krawędzi.
Przykład poglądowy: dom 10 × 12 m ma obwód 44 m. Jeśli ocieplenie ma objąć bok płyty, bok izolacji pod nią i cokół na łącznej wysokości 0,6 m, wychodzi 44 × 0,6 = 26,4 m². Przy tak małej powierzchni zapytaj, czy wykonawca ma minimalną kwotę zlecenia albo liczy dojazd osobno. Dokładną cenę wykonawca podaje po oględzinach.
Co przygotować przed oględzinami
- rysunek warstw płyty z projektu i detal krawędzi;
- informację o wodzie gruntowej z opinii geotechnicznej;
- zdjęcia z budowy, jeśli płyta jest już wylana;
- planowany rodzaj ocieplenia ścian i wysokość cokołu.
Na tej podstawie wykonawca powie, co da się zrobić natryskiem i ile to kosztuje.